Dunajec 3 Regiony
Łącko - Szczawnica - Leśnica

Historia niezwykłej wędrówki ołtarza

Do dziś w kościele w Łącku zachowały się elementy wyposażenia pochodzące zarówno z czasów wcześniejszych, jak i z XVIII wieku, kiedy wzniesiono obecną świątynię. Szczególne miejsce wśród nich zajmuje ołtarz główny – najważniejszy obiekt wnętrza i jednocześnie najstarszy zachowany w całości zabytek sztuki snycerskiej w parafii.

Ołtarz główny składa się ze starszej, wczesnobarokowej części środkowej z 1621 roku oraz dodanych w XVIII wieku bocznych bramek z rzeźbami. Część centralna powstała w latach 1619–1621 i została wykonana przez snycerza Baltazara Kuncza z Kleparza (Kraków) na zamówienie sióstr klarysek ze Starego Sącza.

Co wyjątkowe, do dziś zachowała się oryginalna umowa między konwentem klarysek a Kunczem, zawierająca szczegółowy wykaz prac oraz wysokość zapłaty – 400 złotych polskich i wyżywienie, czyli w przybliżeniu około 100 000 zł we współczesnej wartości. Dokument ten, opracowany i opublikowany przez Wiktora Bazielicha, jest jednym z nielicznych zachowanych kontraktów rzemieślniczych z tego okresu.

---

Od Starego Sącza do Łącka

Ołtarz Baltazara Kuncza stanął w 1621 roku jako główny ołtarz w kościele klarysek w Starym Sączu i pozostawał tam przez 78 lat. Po beatyfikacji św. Kingi w 1690 roku klaryski rozpoczęły przebudowę wnętrza świątyni, zlecając włoskiemu artyście Baltazarowi Fontanie wykonanie nowego ołtarza głównego.

Ołtarz Kuncza został zdemontowany w 1699 roku, a jego dalsze losy przez następne dwie dekady pozostawały nieznane. Dopiero po wybudowaniu murowanego kościoła w Łącku w 1720 roku klaryski przekazały stary ołtarz do nowej parafialnej świątyni. Od tamtej pory ołtarz ten nieprzerwanie znajduje się w Łącku, stanowiąc centrum liturgicznego życia parafii i jej najcenniejszy zabytek.

---

Symbol duchowości i sztuki

W części środkowej ołtarza umieszczony jest obraz Matki Bożej Szkaplerznej, pierwotnie malowany w typie Matki Boskiej Śnieżnej, wzorowany na słynnym wizerunku z rzymskiej bazyliki Santa Maria Maggiore. Kompozycja przedstawia Maryję z Dzieciątkiem na lewym ramieniu – w układzie charakterystycznym dla ikon bizantyjskich.

W XIX wieku obraz został przemalowany – dodano szkaplerz i korony, dostosowując wizerunek do rozwijającego się wówczas kultu Matki Bożej Szkaplerznej. W ten sposób dawny typ maryjny, o charakterze królewskim i liturgicznym, nabrał nowego znaczenia – związanego z pobożnością karmelitańską i tradycją opieki Matki Bożej nad wiernymi.

Obecnie w ołtarzu głównym znajduje się kopia tego obrazu wykonana w 1997 roku, natomiast pierwotny obraz umieszczono w kaplicy Matki Bożej Częstochowskiej, gdzie otaczany jest szczególną czcią wiernych.

Po bokach obrazu, w półkolistych wnękach, znajdują się rzeźby św. Franciszka i św. Klary, założycieli zakonów franciszkańskich. W górnej części ołtarza umieszczono barokowy obraz św. Michała Archanioła z XVIII wieku oraz figury św. Mikołaja i św. Stanisława biskupa. Św. Michał Archanioł został ogłoszony drugim patronem parafii podczas konsekracji nowego kościoła w 1720 roku. Przez kolejne 170 lat postać tego patrona pozostawała zapomniana – aż do 1892 roku, gdy proboszcz ks. Tomasz Pociłowski odnalazł zapis o konsekracji i przywrócił jego kult w parafii.

---

Bogactwo form i detali

Bramki boczne ołtarza zwieńczone są czterema drewnianymi posągami apostołów – św. Piotra, Pawła, Andrzeja i Jana Ewangelisty (po dwóch z każdej strony). Pomiędzy nimi, wyżej, umieszczono figury św. Stanisława i św. Wojciecha.

Na bramkach znajdują się także dwa obrazy olejne: po lewej stronie przedstawiający św. Jana Chrzciciela i Jezusa w dzieciństwie, a po prawej – scenę nadania imienia Janowi Chrzcicielowi. Kompozycja całości zachwyca spójnością i bogactwem detalu – to dzieło, w którym precyzja rzemiosła spotyka się z głębokim przekazem religijnym.

---

Dziedzictwo trwające od czterech stuleci

Ołtarz główny kościoła w Łącku to nie tylko dzieło o wyjątkowej wartości artystycznej, ale także świadectwo ciągłości wiary i tradycji. Przetrwał pożary, przenosiny i zmiany epok, zachowując swój pierwotny, barokowy charakter.

Dziś jest jednym z najlepiej zachowanych przykładów wczesnobarokowego snycerstwa małopolskiego i jednym z nielicznych ołtarzy, których autor i historia są znane z dokumentów źródłowych. Dla mieszkańców Łącka to nie tylko zabytek – to centrum duchowego życia parafii i pomnik czterech stuleci historii miejscowego kultu.